Espa

ΕΡΓΟ

To Σησαμώθησις με λίγα λόγια

Σουσάμι

Ο μικρός σπόρος του ανθοφόρου φυτού “Sesamum indicum” έχει καταφέρει εδώ και χρόνια να προσελκύσει το ενδιαφέρον κοινής γνώμης και επιστήμης, χάρη στις πολλές και σημαντικές ευεργετικές επιδράσεις που έχει στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι ευεργετικές και θεραπευτικές ιδιότητες του μικροσκοπικού αυτού σπόρου ήταν γνωστές και στην αρχαία Ελλάδα, όπου εκχυλίσματα σουσαμιού χρησιμοποιούνταν ως συστατικά βοτάνων για την καταπολέμηση της υπέρτασης και την παραγωγή φαρμάκων.

Κουλούρι με σουσάμι

Ιπποκράτης το είχε χαρακτηρίσει ως ένα από τα καλύτερα προϊόντα για την ανθρώπινη υγεία. Το σουσάμι αποτελεί μία ιδιαίτερα οικονομική και πλούσια διατροφική πηγή κυρίως πρωτεϊνών, ελαίου, βιταμινών και ιχνοστοιχείων. Το σουσάμι και τα παράγωγά του θεωρούνται προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας, τόσο για το υψηλής ποιότητας έλαιό του όσο και για την υψηλής βιολογικής αξίας πρωτεΐνη. Το σησαμέλαιο επιδεικνύει αξιοσημείωτη σταθερότητα στην οξείδωση σε σχέση με άλλα έλαια, η οποία οφείλεται κατά κύριο λόγο στην παρουσία ουσιών με αντιοξειδωτικές ιδιότητες Αυτό που κάνει το σουσάμι τόσο ξεχωριστό, είναι το γεγονός ότι αποτελεί τρόφιμο με φυτική πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας (18-25%), ενώ είναι πλούσιο σε βιταμίνες (Β1, Β2, Ε, νιασίνη), οι οποίες ενδείκνυνται στις ευαίσθητες ηλικιακές ομάδες και είναι απαραίτητες για την καλύτερη υγεία του νευρικού συστήματος.

χημειο

Οι πρωτεΐνες του σουσαμιού είναι πλούσιες σε θειούχα αμινοξέα (μεθιονίνη, αργινίνη, λευκίνη, τρυπτοφάνη), τα οποία συνδυαζόμενα με τροφές που περιέχουν λυσίνη, αποκτούν μεγαλύτερη διατροφική αξία, και συνεισφέρουν στην καλή υγεία πολλών οργάνων, όπως το συκώτι και τα νεφρά. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, ενώ η ζήτηση έχει τελευταία αυξηθεί κατά περίπου 6%, η αύξηση της παραγωγής στο ίδιο διάστημα πλησιάζει με δυσκολία το 4% άρα πρέπει να αυξηθεί η παραγωγή του. Σήμερα έχουν αλληλουχηθεί 705 διαφορετικές ποικιλίες σουσαμιού στην Κίνα όπου έχουν κατέγραφει νουκλεοτιδικές διαφορές, διερευνήθηκαν 56 αγρονομικά χαρακτηριστικά σε 4 διαφορετικά περιβάλλοντα προσδιορίζοντας 549 συνδεδεμένες γονιδιακές περιοχές. Η αναλυτική εξέταση των μειζόνων γονιδιακών περιοχών προσδιόρισε 46 υποψήφια γονίδια, συμπεριλαμβανομένων των γονιδίων που σχετίζονται με την περιεκτικότητα σε έλαιο, τη βιοσύνθεση των λιπαρών οξέων και την απόδοση. Μεγάλη σημασία στην επιτυχή καλλιέργεια του φυτού έχει η αρχιτεκτονική του φυτού είναι ζωτικής σημασίας για την απόδοση σε καρπό και καθορίζεται από το ύψος των φυτών (Υ) και άλλα χαρακτηριστικά. Το σουσάμι έχει χαμηλότερη απόδοση σε σύγκριση με άλλα καλλιεργούμενα φυτά λόγω του μεγάλου ύψους, του χαμηλού δείκτη συγκομιδής, και της ευαισθησίας σε βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες. Ως εκ τούτου, πρέπει να διερευνηθούν νέες νάνες ή ημι-νάνες ποικιλίες σουσαμιού , όπως έγινε με την «πράσινη επανάσταση», η οποία χαρακτηρίζεται από την καλλιέργεια ημι-νάνων ή νάνων ποικιλιών σιταριού και ρυζιού με σκοπό την επίτευξη αυξημένου δείκτη συγκομιδής και βελτιωμένη προσαρμογή ως προς τα αρδευόμενα και γόνιμα περιβάλλοντα, που συνήθως καταλαμβάνονται από ψηλότερα φυτά. Το μεγάλο μειονέκτημα της καλλιέργειας του σησαμιού είναι το τίναγμα του σπόρου κατά την ωρίμανση του που συνεπάγεται μεγάλο κόστος παραγωγής και μεγάλες απώλειες σπόρου.

Σουσαμι

Το σουσάμι έχει χαμηλότερη απόδοση σε σύγκριση με άλλα καλλιεργούμενα φυτά λόγω του μεγάλου ύψους, του χαμηλού δείκτη συγκομιδής, και της ευαισθησίας σε βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες. Ως εκ τούτου, πρέπει να διερευνηθούν νέες νάνες ή ημι-νάνες ποικιλίες σουσαμιού , όπως έγινε με την «πράσινη επανάσταση», η οποία χαρακτηρίζεται από την καλλιέργεια ημι-νάνων ή νάνων ποικιλιών σιταριού και ρυζιού με σκοπό την επίτευξη αυξημένου δείκτη συγκομιδής και βελτιωμένη προσαρμογή ως προς τα αρδευόμενα και γόνιμα περιβάλλοντα, που συνήθως καταλαμβάνονται από ψηλότερα φυτά. Το μεγάλο μειονέκτημα της καλλιέργειας του σησαμιού είναι το τίναγμα του σπόρου κατά την ωρίμανση του που συνεπάγεται μεγάλο κόστος παραγωγής και μεγάλες απώλειες σπόρου. Σκοπός της πρότασης είναι η επανεγκατάσταση της καλλιέργειας του σουσαμιού στην Ελλάδα, ο επαναπατρισμός των ελληνικών ποικιλιών, η εφαρμογή νεών ομικών τεχνολογιών για την κατανόηση μοριακών μηχανισμών που ελέγχουν κύρια βιοσυνθετικά μονοπάτια και ανθεκτικότητα σε ξηροθερμικές συνθήκες, η αύξησης της απασχόλησης και η ανάπτυξη της οικονομίας μέσα από την δημιουργία νέων ποικιλιών και νέων προϊόντων .

Σουσάμι

Στόχοι του ερευνητικού προγράμματος

Ο σπόρος του ανθοφόρου φυτού “Sesamum indicum” έχει καταφέρει εδώ και χρόνια να προσελκύσει το ενδιαφέρον κοινής γνώμης και επιστήμης, χάρη στις πολλές και σημαντικές ευεργετικές επιδράσεις που έχει στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι ευεργετικές και θεραπευτικές ιδιότητες του ήταν γνωστές από την αρχαία Ελλάδα, όπου εκχυλίσματα σουσαμιού χρησιμοποιούνταν ως βότανα για την καταπολέμηση της υπέρτασης και για την παραγωγή φαρμάκων. Ο Ιπποκράτης το είχε χαρακτηρίσει ως ένα από τα καλύτερα προϊόντα για την ανθρώπινη υγεία. Το σουσάμι καλλιεργείτε παγκοσμίως σε περισσότερα από 5.000.000 στρέμματα, και αποτελεί μία ιδιαίτερα οικονομική και πλούσια διατροφική πηγή κυρίως πρωτεϊνών, ελαίου, βιταμινών και ιχνοστοιχείων. Τα λιγνάνια του σουσαμιού έχουν συσχετισθεί με ευεργετικές επιδράσεις στον οργανισμό όπως μείωση της χοληστερόλης στο αίμα και στο ήπαρ, αύξηση βιοδιαθεσιμότητας της γ-τοκοφερόλης, αντιοξειδωτική δράση, καθώς και προστασία έναντι ορισμένων μορφών καρκίνου.

Επίσης αποτελεί τρόφιμο με φυτική πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας, ενώ είναι πλούσιο σε βιταμίνες απαραίτητες για την καλύτερη υγεία του νευρικού συστήματος. Οι πρωτεΐνες του σουσαμιού είναι πλούσιες σε θειούχα αμινοξέα τα οποία συνδυαζόμενα με τροφές που περιέχουν λυσίνη, αποκτούν μεγαλύτερη διατροφική αξία. Η αναγνωρισμένη διατροφική και φαρμακευτική αξία του σουσαμιού και η σύγχρονη τάση του καταναλωτή να επιζητεί τέτοια τρόφιμα αυξάνουν τα τελευταία χρόνια την παγκόσμια ζήτηση με μεγαλύτερους ρυθμούς από ότι αυξάνεται η παραγωγή, ενώ η ζήτηση έχει τελευταία αυξηθεί κατά περίπου 6%, η αύξηση της παραγωγής στο ίδιο διάστημα πλησιάζει με δυσκολία το 4%. Συνολικά η ΕΕ πραγματοποίησε το 2015 εισαγωγές σουσαμιού 161 χιλιάδων τόνων αξίας 288 εκατομμυρίων ευρώ, με την Ελλάδα στη δεύτερη θέση.

Το 2016 αυξήθηκε η το ενδιαφέρον για την καλλιέργεια του σουσαμιού. Μια ομάδα Κινέζων ερευνητών το 2016, δημοσίευσε το ενημερωμένο γονιδίωμα του σουσαμιού και παρουσίασε έναν λεπτομερή χάρτη για τα δύο σημαντικά χαρακτηριστικά του, το ύψος και το χρώμα του σπόρου. Η ίδια ομάδα, αλληλούχισε 705 διαφορετικές ποικιλίες, προσδιόρισε 549 γονιδιακές περιοχές και 46 υποψήφια γονίδια, συμπεριλαμβανομένων των γονιδίων που σχετίζονται με την περιεκτικότητα σε έλαιο, τη βιοσύνθεση των λιπαρών οξέων και την απόδοση. Έτσι με την αλληλούχηση και ελληνικών ποικιλιών θα αναπτυχθούν εργαλεία για την κατευθυνόμενη βελτίωση και επιλογή ποικιλιών που θα λύσουν τα προβλήματα της καλλιέργειας και θα την κάνουν ελκυστική στον παραγωγό. Το μεγάλο μειονέκτημα της καλλιέργειας του σησαμιού είναι το τίναγμα του σπόρου κατά την ωρίμανση το. Έτσι οι καλλιεργητές του σουσαμιού αναγκάζονται να συγκομίζουν ολόκληρο το φυτό να τα μαζεύουν σε μια θημωνιά όπου αφήνονται να ωριμάσουν και να αλωνιστούν με μεγάλο εργατικό κόστος. Επίσης παρουσιάζει σημαντική μείωση της απόδοσης του λόγω της μη ταυτόχρονης ωρίμανσης των σπόρων Τα προαναφερόμενα οδήγησαν στον περιορισμό της καλλιέργειας έτσι σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του σουσαμιού που χρησιμοποιούμε προέρχεται από εισαγωγές.

Η πρόταση θα προχωρήσει και πέρα από την μέχρι τώρα γνώση. Θα αλληλουχηθεί το γονιδίων επιλεγμένων ελληνικών ποικιλιών για την κατανόηση του γονιδιώματος την κατοχύρωση των ποικιλιών και την υποβοήθηση της βελτίωσης. Θα αλληλουχηθεί το μεταγράφημα των Ελληνικών ποικιλιών που βρίσκονται στην τράπεζα γενετικού υλικού ή/και αυτών που θα επαναπατριστούν για την κατανόηση των μηχανισμών παραγωγής πολύτιμων βιομορίων, το τίναγμα του σπόρου και τον σχεδιασμό λειτουργικών δεικτών για τη
βελτίωση των ποικιλιών. Θα αναγνωριστούν με μεταβολομικές τεχνολογίες τα πολύτιμα βιομόρια του ελληνικού σουσαμιού.

Σκοπός της πρότασης Σουσάμι Άνοιξε είναι η εφαρμογή καινοτόμων –ομικών τεχνολογιών όπως φαινομικών, γονιδιωματικών, μεταγραφομικών και μεταβολομικών ως εργαλείο επαναφοράς της καλλιέργειας σουσαμιού στην Ελλάδα, επίλυσης βασικών προβλημάτων της καλλιέργειας και της παραγωγής νέων προϊόντων.

Ερευνητικοί φορείς

logo ΣΠΟΡΕΑΣ

Η εταιρεία Α. ΤΣΙΟΤΣΙΟΣ & Σ.Ι.Α. Ε.Ε. ιδρύθηκε το 1990 και δραστηριοποιείται στην παραγωγή και εμπορία πολλαπλασιαστικού υλικού σιτηρών, κτηνοτροφικών και ελαιούχων φυτών. Δραστηριοποιείται στην εμπορία κάθε είδους αγροτικών προϊόντων, στην αγορά με σκοπό την εκμετάλλευση ή μεταπώληση παντός είδους μηχανημάτων, στην πρωτογενή επεξεργασία για τους ίδιους αλλά και για τρίτους των προαναφερθέντων αγροτικών προϊόντων , στην εμπορία λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων και τέλος στις εισαγωγές αλλά και εξαγωγές προς και από οποιαδήποτε χώρα όλων των πιο πάνω προϊόντων και εμπορευμάτων.

logo ΙΝΕΒ

Το ΙΝΕΒ-ΕΚΕΤΑ δραστηριοποιείται στην Αγροβιοτεχνολογία όπου συμβάλλει καθοριστικά στη
χαρτογράφηση, αξιοποίηση και ανάδειξη της Ελληνικής βιοποικιλότητας. Σε στενή συνεργασία με παραγωγούς, επιχειρήσεις και ακαδημαϊκούς φορείς (i) ταυτοποιεί με σύγχρονο τρόπο, με την χρησιμοποίηση –ομικών τεχνολογιών, είδη και ποικιλίες από τη χλωρίδα και πανίδα της χώρας μας και διατροφικά προϊόντα από τα συγκεκριμένα είδη και ποικιλίες (ii) καθοδηγεί την ανάπτυξη βελτιωμένων ποικιλιών και αναπτύσσει νέα τρόφιμα με ιδιαίτερα θρεπτικά χαρακτηριστικά και (iii) αξιοποιεί διάφορους μικροοργανισμούς και φυτά
σαν «εργοστάσια» παραγωγής υλικών υψηλής αξίας με περιβαλλοντικά φιλικό τρόπο.

Σουσάμι

Τα ερευνητικά αντικείμενα του ΙΓΒΦΠ-ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ ακολουθούν τις σύγχρονες τάσεις της αγροτικής έρευνας διεθνώς, υλοποιώντας στόχους πρωτίστως της εθνικής αλλά και της παγκόσμιας γεωργικής στρατηγικής, ιδιαίτερα όσον αφορά τη συλλογή, αξιολόγηση, τεκμηρίωση, διατήρηση, γενετική και μοριακή βελτίωση και αειφορική αξιοποίηση των φυτογενετικών πόρων και τη διάσωση και διατήρηση πολύτιμων τοπικών παραδοσιακών ποικιλιών της χώρας. Το ΙΓΒΦΠ παράγει και μεταφέρει τεχνογνωσία μέσω των ερευνητικών δράσεων που αναπτύσσει έτσι ώστε να εξυπηρετούνται οι στόχοι της εφαρμοσμένης έρευνας προς όφελος της πρωτογενούς παραγωγής στους παραπάνω τομείς. Το έργο της Τράπεζας Διατήρησης Γενετικού Υλικού (ΤΓΥ) του ΙΓΒΦΠ αφορά στη συλλογή, αναπολλαπλασιασμό, διατήρηση και_ αξιολόγηση των εγχώριων παραδοσιακών ποικιλιών και των άγριων αυτοφυών συγγενών ειδών τους, στην εκτίμηση του βαθμού της γενετικής τους διάβρωσης και στην επισήμανση περιοχών με σημαντικό γενετικό πλούτο ειδών για την Επί Τόπου διατήρηση (in situ conservation), δηλαδή στο φυσικό τους περιβάλλον ή για τη διατήρηση στον Αγρό (on-farm conservation) για τις απειλούμενες παραδοσιακές ποικιλίες. Η ΤΓΥ διατηρεί σήμερα Εκτός Τόπου (ex situ conservation), δηλαδή μακριά από το φυσικό τους περιβάλλον πάνω από 14.000 δείγματα συλλογής εγχώριων παραδοσιακών ποικιλιών και άγριων συγγενών των καλλιεργούμενων ειδών. Τα στοιχεία όλης της συλλογής είναι καταγεγραμμένα σε βάση δεδομένων, οπότε γίνεται εύκολα η επεξεργασία τους, αλλά και η ανταλλαγή γενετικού υλικού και πληροφοριών με άλλες τράπεζες γενετικού υλικού ή αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς, καθώς και με ερευνητικά ιδρύματα της χώρας. Επιπλέον, η ΤΓΥ εκπροσωπεί την Ελλάδα στα διεθνή δίκτυα και σε ομάδες εργασίας για την εκπόνηση σχεδίων προστασίας και αξιοποίησης των φυτογενετικών πόρων και αποτελεί τον εθνικό εκπρόσωπο στο Δίκτυο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης (Documentation and Information Network), συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία της βάσης δεδομένων της EURISCO και εξυπηρετεί ως εθνικό εστιακό Σημείο (National Focal Point) στο ευρωπαϊκό δίκτυο τεκμηρίωσης. Επίσης, γνωμοδοτεί προς το ΥπΑΑΤ ή άλλους φορείς για θέματα που αφορούν στη βιοποικιλότητα και στη διατήρηση των φυτογενετικών πόρων και εισηγείται προς το ΥπΑΑΤ για εξερευνητικές αποστολές που γίνονται στη χώρα μας από ερευνητικά ιδρύματα του εξωτερικού για συλλογή γενετικού υλικού, οι οποίες πρέπει να γίνονται υπό την ευθύνη και την εποπτεία της ΤΓΥ.

Μετάβαση στο περιεχόμενο